Skąd wiemy, że nasze działanie miało sens?
Zrealizowanie wszystkich punktów z harmonogramu nie zawsze oznacza, że projekt odniósł sukces. Można zorganizować wydarzenie zgodnie z planem, przygotować plakaty, zebrać uczestników i zrobić zdjęcia, a mimo to nie osiągnąć zakładanej zmiany.
Dlatego już podczas planowania warto odpowiedzieć na pytanie:
Po czym poznamy, że nasze działanie zadziałało?
W projektach rozróżnia się często działania, ich bezpośrednie rezultaty oraz zmianę, do której prowadzą.
Jeżeli organizujecie warsztat dla 20 osób, sam fakt przeprowadzenia warsztatu i liczba uczestników mówią nam, co zrobiliśmy. Jeśli po zajęciach uczestnicy potrafią wskazać trzy sposoby reagowania na hejt, wiemy już więcej o efekcie działania.
To ważna różnica.
Liczba rozdanych ulotek, uczestników wydarzenia czy opublikowanych postów może być przydatną informacją, ale sama nie mówi jeszcze, czy coś się zmieniło.
Dlatego w projekcie warto ustalić proste wskaźniki, czyli informacje, które pomogą sprawdzić, czy cel został osiągnięty. Wskaźnik odpowiada na pytanie: „Skąd będziemy wiedzieć, że zmiana rzeczywiście nastąpiła?”. Powinien być możliwy do sprawdzenia na podstawie dostępnych informacji.
Jeśli Waszym celem jest zwiększenie udziału uczniów w szkolnych działaniach, wskaźnikiem może być liczba osób, które faktycznie się w nie zaangażowały. Jeśli chcecie poprawić dostępność informacji, możecie po działaniu zapytać uczniów, czy łatwiej znajdują potrzebne informacje. Jeżeli organizujecie działanie dla seniorów, możecie zapytać uczestników, czy było ono dla nich przydatne i czego potrzebują dalej.
Sprawdzanie przebiegu projektu podczas jego realizacji nazywa się monitoringiem. Dzięki niemu możemy zobaczyć, czy działamy zgodnie z planem i czy nie trzeba czegoś zmienić. Ewaluacja idzie krok dalej: pomaga ocenić, czy osiągnęliśmy zakładany cel, jakie były efekty działania i czego możemy nauczyć się na przyszłość. Takie rozróżnienie stosuje również ngo.pl w materiałach dotyczących prowadzenia projektów.
Ewaluacja nie musi oznaczać długiego formularza. Możecie wykorzystać krótką ankietę, kilka rozmów, obserwację, głosowanie, tablicę z opiniami albo rozmowę zespołu po zakończeniu działania. Ważne, aby zebrać informacje, które rzeczywiście pomogą odpowiedzieć na pytania:
Co udało się osiągnąć?
Co zadziałało najlepiej?
Co nie zadziałało?
Co powiedzieli odbiorcy?
Co następnym razem zrobilibyśmy inaczej?
Przykład: drużyna organizuje spotkanie młodzieży z seniorami dotyczące obsługi smartfonów. Wzięło w nim udział 18 osób. To informacja o skali działania, ale jeszcze nie o jego efekcie. Po spotkaniu seniorzy odpowiadają na trzy krótkie pytania. Większość wskazuje, że nauczyła się korzystać z jednej nowej funkcji telefonu, a kilka osób prosi o kolejne spotkanie dotyczące bezpieczeństwa w internecie. Drużyna wie więc nie tylko, ilu było uczestników, ale także co im dało działanie i jaki może być kolejny krok.
Sukces działania społecznego nie polega więc wyłącznie na tym, że „udało się wszystko zrobić”. Liczy się przede wszystkim to, czy działanie odpowiadało na potrzebę i czy przyniosło odbiorcom lub społeczności jakąś rzeczywistą zmianę.
