Jak pytać, żeby naprawdę się czegoś dowiedzieć?
Samo zadanie pytania nie oznacza jeszcze, że otrzymamy dobrą informację. W diagnozie bardzo ważne jest jak pytamy.
Wyobraźcie sobie pytanie:
„Czy podoba Ci się nasz świetny pomysł na stworzenie szkolnej strefy relaksu?”
Trudno odpowiedzieć na nie krytycznie. Już samo sformułowanie sugeruje, że pomysł jest dobry.
Lepsze pytania mogłyby brzmieć:
„Gdzie najczęściej spędzasz czas podczas długiej przerwy?”
„Czego najbardziej brakuje Ci w przestrzeni szkolnej podczas przerw?”
„Gdyby powstało miejsce do odpoczynku, z czego chciałbyś lub chciałabyś w nim korzystać?”
Dobre pytanie powinno być krótkie, zrozumiałe i neutralne. Nie powinno sugerować „właściwej” odpowiedzi ani pytać o kilka różnych rzeczy jednocześnie. Podobne zasady zaleca się przy tworzeniu profesjonalnych badań ankietowych: pytania powinny dotyczyć badanego tematu, używać jasnego języka i prowadzić od prostszych kwestii do trudniejszych.
Warto również rozróżniać dwa rodzaje pytań.
- Pytania zamknięte dają określone możliwości odpowiedzi, np. „Jak często korzystasz z biblioteki? codziennie / kilka razy w tygodniu / rzadziej / nigdy”. Są łatwe do policzenia.
- Pytania otwarte pozwalają odpowiedzieć własnymi słowami, np. „Co zmieniłbyś lub zmieniłabyś w szkolnej bibliotece?”. Dają więcej szczegółów, ale trudniej je później uporządkować.
Najlepiej łączyć oba typy.
W diagnozie należy również zbierać tylko te dane, których naprawdę potrzebujemy. Jeśli do zbadania potrzeby nie jest nam potrzebne nazwisko, numer telefonu, informacja o zdrowiu czy inne dane osobiste — nie pytajmy o nie. Ankieta może być anonimowa, czyli skonstruowana tak, aby nie można było ustalić, kto udzielił konkretnych odpowiedzi.
Materiały dodatkowe:
- Urząd Statystyczny w Poznaniu – „Jak przygotować i przeprowadzić badanie ankietowe?”
Strona publikacji: Jak przygotować i przeprowadzić badanie ankietowe – US Poznań - Masz Głos – „Jak rozmawiać z mieszkańcami”
Jak rozmawiać z mieszkańcami – Masz Głos
To praktyczny poradnik o angażowaniu mieszkańców, prowadzeniu rozmów i wspólnym wypracowywaniu rozwiązań. Zawiera też konkretne metody, np. World Café.
